Ratten in huis en tuin
Ratten bij de composthoop, het vogelvoer of het riool? Lees waarom bestrijden zonder voorkomen weinig zin heeft, hoe je een rattenklem zet en wat je gemeente doet.
De bruine rat
De bruine rat is in Nederland de meest voorkomende rat. Het is een cultuurvolger: waar mensen zijn, zijn ratten. Volwassen bruine ratten zijn 22 tot 30 centimeter lang, met een dikke, bijna kale staart die korter is dan het lijf. Ze graven, zwemmen en klimmen goed en hebben elke dag water nodig, daarom zitten ze graag bij sloten, vijvers en het riool. Dat schrijft het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD).
Een vrouwtje is na drie maanden geslachtsrijp en kan tot 15 nesten krijgen met gemiddeld 7 tot 10 jongen. Met genoeg voedsel groeit een groep dus snel.
Sporen
- Keutels van ongeveer 2 centimeter, bruin of grijs en stomp.
- Looppaden langs muren, vettige vegen en sleepsporen van de staart in stof.
- Gangen en holen in de tuin, onder schuurtjes of naast de composthoop.
- Knaagschade aan hout, leidingen, kabels en isolatie.
Ratten kunnen ziektekiemen overdragen, zoals de ziekte van Weil. Draag handschoenen bij het opruimen van keutels.
Eerst voorkomen
Het KAD en veel gemeenten zeggen hetzelfde: zolang er voedsel en schuilplekken zijn, komen er nieuwe ratten. Pak eerst de oorzaak aan:
- Voer vogels alleen bij sneeuw en vorst, en in kleine hoeveelheden.
- Ruim gevallen fruit, noten en huisdiervoer op en gebruik een gesloten compostvat.
- Zet afval in goed sluitende containers.
- Laat gebreken in het riool repareren en dicht openingen in de woning tot hooguit 0,5 centimeter.
- Ruim houtstapels en rommelhoeken op en houd dichte begroeiing weg van de gevel.
Meer tips voor de tuin lees je in ratten in de tuin: oorzaken en aanpak.
Vangen met een klem
Lukt het niet met voorkomen alleen, dan raadt het KAD klapvallen aan. Ratten zijn argwanend. Leg daarom eerst een paar dagen lokaas bij de klem terwijl die nog niet op scherp staat. Pas als de plek goed bezocht wordt, zet je de klem op scherp. Gebruik een rattenkist zodat kinderen en huisdieren er niet bij kunnen, en zet de klem vast. Werk zo mogelijk samen met de buren. Zie rattenklemmen en rattenkisten.
Klemmen buiten gebouwen zijn alleen toegestaan als ze geschikt en bedoeld zijn voor mollen, zwarte ratten, bruine ratten of huismuizen (Besluit activiteiten leefomgeving, artikel 11.72).
Zelf doen of laten doen?
- Zelf doen
Werkt vooral bij een kleine overlast op een plek waar je goed bij kunt.
- Laten doen
Kijk eerst wat je gemeente doet. Moet je zelf een bestrijder inschakelen, lees dan waar je op let bij een ongediertebestrijder.
Vraag offertes aanVia onze partner Slimster; wij krijgen een vergoeding per aanvraag.
Wat doet de gemeente?
| Gemeente | Wat de gemeente doet | Bron |
|---|---|---|
| Emmen | Bestrijding bij woningen op openbaar terrein is gratis. Overige bestrijding en bestrijding op eigen terrein: tarief op aanvraag. | bron |
| Coevorden | Area Reiniging onderzoekt het probleem, geeft advies, bestrijdt en biedt nazorg, in en rond je woning. | bron |
| Hoogeveen | Meldingen over plaagdieren lopen via Area Reiniging. | bron |
| Assen | Bestrijdt niet in de natuur. Rond je huis ben je samen met je buren verantwoordelijk voor een schone omgeving. | bron |
| Meppel | Kijkt naar de situatie bij ernstige overlast of schade en vraagt soms hulp van een rattenvanger. | bron |
| Midden-Drenthe | Bestrijdt alleen in de openbare ruimte bij gevaar voor de volksgezondheid; niet in parken, plantsoenen en sloten. | bron |
| Noordenveld | Komt bij meldingen in de openbare ruimte langs; bestrijdt niet bij je thuis. | bron |
| Tynaarlo | Doet geen ongediertebestrijding. | bron |
| Groningen | Voorlichting en oorzaak zoeken (bouwtechnisch, hygiënisch of organisatorisch); daarna inloopvallen, klemmen en pas als laatste stap chemische bestrijding. | bron |
| Stadskanaal | Geen informatie gevonden op de site van de gemeente. | bron |
| Veendam | Geen informatie gevonden op de site van de gemeente. | bron |
| Westerwolde | Soms is bestrijden nodig, vooral als er veel ratten zijn. De gemeente werkt hiervoor samen met het KAD in Wageningen. | bron |
| Midden-Groningen | Komt mogelijk in actie bij een plaag, volgens de gemeente vijf of meer ratten bij daglicht, op openbaar of gemeentelijk terrein. | bron |
| Zwolle | Geeft tips om een plaag te voorkomen; een aparte pagina over bestrijden vonden we niet. | bron |
| Enschede | Verwijst naar Twente Milieu, dat kan adviseren en helpen als de tips niet werken. | bron |
| Deventer | Het Groenbedrijf geeft gratis advies bij overlast op eigen terrein en helpt waar mogelijk. Na een melding besluit de gemeente of de oorzaak onderzocht wordt. | bron |
| Almelo | Twente Milieu bestrijdt ratten en muizen en beoordeelt of maatregelen nodig zijn om een plaag te voorkomen. | bron |
| Kampen | Een medewerker komt thuis kijken en geeft advies. Ratten bestrijden bij particulieren is gratis. Buiten mag de gemeente geen gif gebruiken. | bron |
Nagelezen op de sites van de gemeenten op 23 oktober 2026. Beleid kan veranderen; de gemeente zelf is leidend.
Huur je?
Ongedierte bestrijden hoort bij de kleine herstellingen van de huurder, maar alleen als het geen noemenswaardige kosten heeft en de oorzaak niet in de bouw van de woning zit. Lees huurder of verhuurder: wie betaalt?
Bronnen
- KAD, Bruine rat
- Ctgb, Knaagdieren bestrijden
- Besluit activiteiten leefomgeving, artikel 11.72
Veelgestelde vragen
Mag ik als particulier rattengif gebruiken?
Nee. Voor particulieren zijn in Nederland geen chemische middelen tegen ratten toegelaten. Professionals mogen ze alleen als laatste redmiddel gebruiken binnen het IPM-systeem en als ze daarvoor gecertificeerd zijn (Ctgb).
Bestrijdt de gemeente ratten gratis?
Dat verschilt per gemeente. Emmen bestrijdt ratten bij woningen op openbaar terrein gratis, Kampen bestrijdt ratten bij particulieren gratis. Andere gemeenten verwijzen naar een bedrijf. Kijk in de tabel op deze pagina.
Hoe zien rattenkeutels eruit?
Bruin of grijs en stomp, ongeveer 2 centimeter lang en een halve centimeter dik, volgens het KAD. Muizenkeutels zijn veel kleiner.